Een betoog voor Vriendelijkheid: Informeel handelen binnen een formele context.

‘Nou, ik kijk wel mooi uit!‘ hoor ik de man voor me aan de balie zeggen. ‘Voor je het weet heb ik dat gesodemieter van #metoo aan mijn kont hangen. Dat gezeik ook altijd.’ Hij heeft een punt, vind ik.

We staan aan de balie van het stadhuis en halen reisdocumenten op. Niet samen, maar netjes na elkaar. We kennen elkaar niet eens, de man en ik. Hij kwam aan wandelen toen hij aan de beurt was, legde zijn papieren nummertje in het plastic bakje en zocht naar het formulier dat hij overhandigen moest. ‘Nou, schat,‘ zei hij toen nog vrolijk, ‘even zoeken hoor..’ De mevrouw achter de balie vertrok geen spier. Ze glimlachte niet, ze knikte niet, ze zei zelfs niets. En de meneer maar zoeken naar zijn formulier. Het hele tafereel duurde nog geen twintig seconden. Tot de mevrouw plotseling haar mond open trok en nukkig liet weten geen tijd voor dit soort onzin te hebben. Haar reactie was zo buiten de context dat wij, de mensen op de bankjes, allemaal verschrikt opkeken. De meneer zocht vlijtig door en vond toen in zijn kontzak een stuk papier dat hij zo vakkundig opgevouwen had, dat het een origami werkje zo omver blies. ‘Kijk eens aan!‘ Maar de vrouw bleef stoïcijns naar zijn ogen kijken, hield haar hand open en zei niks. De man kon niet anders dan beduusd de situatie gade slaan.

Een meneer bij de medewerker ernaast probeerde te helpen: ‘Een beetje lief zijn voor de dame, hè! grapte hij. En dat had hij maar beter niet kunnen doen… Het was het ultieme seintje voor een betoog over waarom we niet meer ‘zomaar lief’ mogen zijn voor elkaar, waarbij ik overduidelijk in het team van de man stapte. We zijn door alle polarisatie en maatschappelijk gesodemieter op een kruispunt terecht gekomen. En ik ben het met hem eens. Maar, we hebben een keuze!

Dit verhaal gaat niet over #metoo, ook niet over de werkwijze van baliemedewerkers van gemeente Amsterdam, zelfs niet over seksisme. Dit verhaal gaat over de vraag, op welke momenten we in werksituaties onze menselijke kant uitzetten en de vorm voor laten gaan. Waar zijn we vergeten dat we allemaal gewoon mensen zijn, op zoek naar een mooie dag? 

Ik weet het antwoord niet. Ik denk het wel te weten, maar daar zit net zo goed een suggestieve onderlaag aan vast, waardoor ik net als iedereen bevooroordeeld ben. We ontwikkelen allemaal onze eigen gewoonten in dit spectrum. Gevormd door onze opvoeding, door opleidingen en vrienden die we hadden en hebben. Gevormd door verdedigingsmechanismen en vaardigheden die ons jaren hielpen om vooruit te komen. Op ons werk doen we A, we verkondigen B en als we thuis komen mag C er zijn. We schrijven projectplannen vol met hoe we vinden dat het ‘zou moeten zijn’, maar hebben ons eigen handelen daar niet op aan gepast. Ik ben geen toekomstvoorspeller, maar durf wel te beweren dat we in 2018 een kanteling gaan zien binnen dit fenomeen. Als we A verkondigen (dit geldt vooral voor dienstverleners en stuurlui aan wal), maar B doen, vallen we vroeg of laat door de mand. Jaren ging het goed, maar dat duurt niet lang meer. De trend in 2018 is, dat er omheen draaien gewoon niet meer werkt. Alles zal door de mand vallen. 

Een ander voorbeeld. Het is augustus 2014. Ik heb een medewerker van gemeente Rotterdam aan de telefoon. Rotterdam is fervent deelnemer aan de jaarlijkse KeepitCleanDay (opruimevenement) en heeft mij nodig voor het één of ander (ik ben initiator van het ding). Tijdens het nogal steriele gesprek met de medewerkster, begin ik me te vervelen. De vrouw zit op een prominente plek binnen de gemeente, promoot het project en ik weet zeker dat ze de potentie heeft om KeepitCleanDay nog iets verder te helpen. Het decentrale karakter van het project en dat ik ‘in alle straten helden zie‘ begrijpt ze niet helemaal, maar desondanks waag ik nog een poging. ‘En waar gaat u zelf opruimen?’ vraag ik. Even wordt het stil. Daarna volgen de magische woorden, die me nog altijd een mooi verhaal tijdens trainingen opleveren: ‘Ik woon niet in Rotterdam, ik woon in Den Haag,’ zegt de mevrouw. ‘dus ik ga hier ook niet opruimen. Ik heb de troep niet gemaakt. En in Den Haag ben ik nooit, want ik werk in Rotterdam.‘ Ik kreeg haar niet uitgelegd dat zwerfafval niet aan gemeentegrenzen doet, ik kreeg niet uitgelegd wat ‘asynchrone wederkerigheid’ is en dat een ambtenaar ook nog steeds een burger is… Maar: Dit voorbeeld is een pareltje als ik mensen uit moet leggen dat KICD eigenlijk niet over zwerfafval ging, maar over een andere manier van samen-leven.

Zodra we ons in een formele situatie (noem het werkgerelateerde situatie) bevinden, gaat er bij 80% van de mensen een stukje van het hart uit. Het klinkt wellicht wat weeïg, maar let er maar eens op. De man aan de balie van het stadhuis stond ontwapenend en vriendelijk te zoeken. En wat vraagt die ene minuut extra nou? Zou het ons collectief niet meer rendement opleveren als we vriendelijkheid laten prevaleren voor de factor tijd?

Een paar jaar geleden zat ik met dertig anderen in een exclusief gesprek tussen Matthieu Ricard en Roman Krznaric. Matthieu Ricard had net zijn boek ‘Altruïsme’ uitgebracht en 1,5 uur lang zat ik op 1,5 meter afstand te luisteren naar de man die als ‘gelukkigste mens ter wereld’ bekend stond (dat had een hersenscan verteld). Er werd veel gezegd in dat gesprek, maar de overdenking over mindfulness bleef me het meeste bij. ‘Er mist een woord.’ zei Matthieu. ‘Ze zijn vergeten het compassionele gedeelte toe te voegen. Mindfulness is een proces waarbij mensen focussen op het zelf, op de innerlijke wereld. Maar wat gebeurt als ze daarna de straat op gaan? je kunt je nog zo zen voelen, maar als je compassie en empathie naar de ander mist, heb je er niks aan. Een snyper is net zo goed mindful – gefocust op zijn doel..’ We leren ons te focussen, willen efficiënt en effectief zijn, maar vergeten om tussendoor gewoon mensen te blijven, op zoek naar een mooie dag. 

Vooral vrouwen lijken hier de laatste tijd het meeste ‘last’ van te hebben (ik begeef me op gevaarlijk terrein nu, want ik hoor natuurlijk genderneutraal te zijn). F*ck it. We zijn niet gelijk. Mannen en vrouwen zijn verschillend en dat is heerlijk! De individualisering van de vorige eeuwen en de masculiene wijze om zaken te regelen, maakten dat veel vrouwen zich aanpasten aan die tendens. Nu we als samenleving steeds meer naar een transformerend tijdperk van samen-leven en samen-werken gaan, lijken vooral vrouwen ontspoort. Terwijl juíst de vrouwelijke kant elementen van verbinden en bekrachtigen in zich heeft. Het is ook niet gek, als je als vrouw net een paar eeuwen lang geleerd hebt om je aan te passen en nu opeens je authenticiteit mag tonen. Maar zwaaien met #metoo lost daar op de lange termijn niets in op. Eventjes wel, maar de gedragsverandering naar dat nieuwe tijdperk hangt ook samen met het je losmaken van dat wat geweest is en nieuwe handelingen aanleren.

HOE DAN WEL? 

Ik weet het ook niet precies. En dat hoort ook zo: Collectieve processen gaan altijd gepaard met het niet-precies-weten, met gedragsprocessen en je overgeven aan de gezamenlijkheid van het moment. Onderweg monitor je, let je op of alle lijntjes nog helder lopen en ben je ‘compassioneel mindfull’.

Organisatorisch ontstaan er horizontale bewegingen: Met de medewerker wèrkelijk aan het woord (want, hebben we de medewerkers van Semler en Buurtzorg eigenlijk gehoord over hun wensen of is alles stiekem nog steeds top-down, alleen dan in een ander jasje?). Dit zien we aan de stakingen van de leraren, de opstanden binnen de zorg en vandaag aan de staking van de buschauffeurs. Het collectief staat op en dat werd tijd.

Het doet er niet meer toe wat je doet voor werk, welke rang of stand je hebt. Hoe groot je bedrijf is, of wíe je kent. En nu ik dit schrijf, bedenk ik me: Misschien komt het bekende verhaal van the invitation’ van Oriah nog wel het dichtst bij alles dat ons wat informaliteit binnen onze formele contexten kan brengen in 2018…

It doesn’t interest me what you do for a living. I want to know what you ache for and if you dare to dream of meeting your heart’s longing. It doesn’t interest me how old you are. I want to know if you will risk looking like a fool for love, for your dream, for the adventure of being alive.

It doesn’t interest me what planets are squaring your moon. I want to know if you have touched the centre of your own sorrow, if you have been opened by life’s betrayals or have become shrivelled and closed from fear of further pain. I want to know if you can sit with pain, mine or your own, without moving to hide it, or fade it, or fix it.

I want to know if you can be with joy, mine or your own; if you can dance with wildness and let the ecstasy fill you to the tips of your fingers and toes without cautioning us to be careful, be realistic, remember the limitations of being human.

It doesn’t interest me if the story you are telling me is true. I want to know if you can disappoint another to be true to yourself. If you can bear the accusation of betrayal and not betray your own soul. If you can be faithless and therefore trustworthy.

I want to know if you can see Beauty even when it is not pretty every day. And if you can source your own life from its presence. I want to know if you can live with failure, yours and mine, and still stand at the edge of the lake and shout to the silver of the full moon, ‘Yes.’

It doesn’t interest me to know where you live or how much money you have. I want to know if you can get up after the night of grief and despair, weary and bruised to the bone and do what needs to be done to feed the children.

It doesn’t interest me who you know or how you came to be here. I want to know if you will stand in the centre of the fire with me and not shrink back.

It doesn’t interest me where or what or with whom you have studied. I want to know what sustains you from the inside when all else falls away. I want to know if you can be alone with yourself and if you truly like the company you keep in the empty moments.

Een prachtig en informeel 2018. 

Printversie:

The Invitation Oriah Mountain Dreamer The Invitation By Oriah Mountain Dreamer – reglementdifferend.com

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: