En toen plopten ze opeens als paddestoelen uit de grond: de verbinders. Veel zelfstandigen wisten niet hoe snel ze het werkwoord om moesten zetten in een zelfstandig naamwoord en achter hun naam plakken. Ik ben een Verbinder. Jawel. Dat ben ik. 

Wat doe je dan, als verbinder? Wat is je taak en hoe ziet je verdienmodel eruit? Ik schreef hier al eens over, dus zal niet in herhaling vallen. Toch wil ik even teruggrijpen op de taakomschrijving van de verbinder. Aangezien het nog steeds een werkwoord is, verpakt in een mensje, mag je aannemen dat een verbinder dingen verbindt. Ze aan elkaar plakt, lijmt en borduurt. Een A vastmaakt aan een B, ongeacht de duur en de houdbaarheid. Het is een natuurlijke routine voor de verbinder. Daar zit geen plan canvas achter, of een strategisch principe. De verbinder lijkt hiermee zichzelf nog al eens in de weg te zitten, want erkenning is een structureel gemis. En hier onderscheidt zich de authentieke verbinder zich van de – laten we zeggen – marketinggevoelige verbinder; de authentieke verbinder valt het namelijk niet eens op of íemand wel in de gaten heeft welke verbindingswegen hij aanlegt. Die is. Die doet gewoon zijn ding. Ontneem je de authentieke verbinder zijn taak om te verbinden, dan zal er uiteindelijk verval intreden. Een leeg verval. Echter, een marketinggevoelige verbinder zal juist verveeld raken van de taak, als er op den duur geen erkenning plaats vindt. Danwel in de vorm van geld of aardige woorden. Maar erkenning moet er zijn. Om de simpele reden dat de ruil anders niet rond is. En marketing is een ruil. Of je nou verbinder heet of niet.

Terug naar de taakomschrijving. Een verbinder plakt dingen aan elkaar. Een A aan een B. Of direct aan een C. En wellicht zelfs een groepje letters. Maar geplakt zal er worden.

En toen viel me iets op. Want, hoe vaak word ik zelf daadkrachtig aan elkaar geplakt door deze of gene? Zelden. En volgens LinkedIn ken ik toch best veel verbinders. Dat kan natuurlijk aan mij liggen – misschien ben ik niet zo plakbaar. Werkt mijn lijm niet goed ofzo. Dus vroeg ik het aan de mensen die ik tegenkwam tijdens mijn dag. ‘Hoeveel verbinders ken je?‘ en ‘Hoe vaak word je aan iemand vast geplakt?‘ Het antwoord lag angstaanjagend dicht bij dat van mij. Toen nam ik de grootste verbinders die ik ken. Mensen die goede dingen doen (1), op gedenkwaardige plekken komen (2), enorme netwerken hebben (3) en initiatiefrijk zijn (4). Ik legde ze onder de loep, deed navraag in de omgeving en kwam tot de conclusie dat ook deze mensen best weinig mensen aan elkaar vastplakken. Of lijmen en borduren.

Maar wat doen al die mensen dan wèl? En als verbinden niet het juiste werkwoord is, welk werkwoord hebben we dan nodig in deze tijd? De paradigma’s verschuiven. Van netwerken zijn we de fase van zwermen binnen getreden, terwijl de politiek ondertussen nog steeds haar best doet om de plannen aan te passen aan iets dat lijkt op participerende burgers. Welke term doet dienst in de wereld van vandaag? Verbinder is het in ieder geval niet.

In de community wereld dwaalt al jaren een uitspraak rond die erg figuratief is, maar eigenlijk alleen werkt in het Engels. ‘Holding the Space’ heet het. Maar ‘de Ruimte Vasthouden‘ klinkt zo pathetisch, dus gebruiken de meeste mensen de Engelse term. Het wil zoveel vertellen als het borgen van de veiligheid en het vertrouwen binnen een groep. Als je leraar, trainer, facilitator of zelfs spreker of voetbalcoach bent – als je met een groep werkt, is het je taak om de ruimte vast te houden, zodat de mensen binnen die groep hun eigen pad kunnen wandelen. Zodat er beweging kan ontstaan en de dynamiek haar werk kan doen. Een mediator bij de politie vertelde me eens dat zijn beste gesprekken uit de minst mogelijke tekst bestond. Sterker nog, het liefst uit slechts twee zinnen: ‘Wilt u koffie?’ en ‘Bedankt voor het gesprek‘. Alles dat hij daar tussen deed, bestond uit ruimte vasthouden maken voor de betrokkenen. Zonder hem kansloos, met hem gedragen. Holding the Space, dus? Nee. Eerder een ‘Allowing the Space‘. De mediator werd zelfs verzocht zo min mogelijk te verbinden en bevestigen, maar wel ruimte te maken voor de anderen om te verbinden met elkaar.

Is dat dan wat verbinders eigenlijk doen? Is dat wat ze eigenlijk bedoelen als ze zeggen verbinder te zijn?

TOEGANG IS HET NIEUWE GOUD.

In een wereld waarin toegang het nieuwe goud is, en we allemaal over die toegang beschikken (al weet nog niet iedereen hoe de sleutel werkt) is de taak van verbinder steeds vaker uitgespeeld. Waar het tien jaar geleden nog van grote waarde was om mensen van verschillende hoedanigheden selectief bij elkaar te zetten, te nieten, knopen en te lijmen, is die waarde anno nu aan hevige inflatie onderhevig. We kunnen allemaal, op ieder gewenst ogenblik, contact maken met wie dan ook, waar dan ook ter wereld. Een paar uur voor ik deze tekst schreef, zat ik live heen en weer te tweeten met verschillende kamerleden die, op datzelfde moment in een commissie met de minister van onderwijs, een debat voerden. Ik gaf ze complimenten, stelde vragen en kreeg antwoord. In één directe lijn met Den Haag, onder het genot van een livestream verbinding met de Troelstrazaal. En ik was niet de enige. Met mij twitterden er nog wat mensen mee en leerden we nieuwe dingen van en aan elkaar. Het enige dat we nodig hadden was een internetverbinding, een twitter account en een vleugje betrokkenheid. Echt geen hogere wiskunde.

Maar dit wil niet zeggen dat de waarde van het bezitten van een groot netwerk volledig van tafel geveegd kan worden. In tegendeel. Het hèbben van dat netwerk is nog steeds een grote meerwaarde bij elke stap die je onderneemt, maar het verkrijgen van toegang tot nieuwe netwerken is eenvoudiger dan ooit. Kijk maar naar mijn kamerleden-conversatie op twitter. Daar heb je tegenwoordig veel minder verbinders voor nodig, dan tien jaar geleden. Beetje overrated dus in 2018 om jezelf nog verbinder te noemen.

ALLOWING THE SPACE. 

Maar als ik ga kijken naar de pionierende verbinders in mijn omgeving. De mensen die ik net nog authentieke verbinders noemde, zij die geen erkenning behoeven maar gewoon hun ding doen. Omdat het een tweede natuur is. Die mensen. Als ik kijk naar die groep, die al vrij lang doorheeft dat de ‘age of access‘ veel prominenter is dan we doorhebben, dan valt er iets uitzonderlijks aan hen op. Zij verbinden niet, maar ze genereren Ruimte. Ze richten situaties in, waar iedereen vrij toegang heeft. Waar iedereen in uitgenodigd is. Waar iedereen in mag bewegen. Waar iedereen elkaar ontmoeten. Maar ze verbinden niets. Ze plakken niets vast (en zéker zichzelf niet). Ze maken ruimte. Allowing the Space. Ze houden niks vast. Ze laten los.

Een verbinder heeft altijd (bewust of onbewust) controle over de constructie die hij vastplakt, maar deze ruimtemakers laten juist los. Ze creëren in grote groepen, organiseren collectieve momentums, zijn duidelijke energiedragers van het concept, maar ze laten daarna onmiddellijk los en onttrekken zich aan elke verantwoordelijkheid van ieder contact dat tijdens zo’n momentum ontstaat. En dat is exact wat deze tijd nodig heeft! Het oogt verwarrend voor de omgeving, wekt zo nu dan grote frustratie op, maar is de enige manier om de werking van het collectief zijn werk te laten doen. De Ruimtemaker weet instinctief wanneer te interveniëren. ‘Doen door niets te doen’. Want ook niet handelen is een handeling. Al zijn we door de vorige eeuw nog geprogrammeerd dat we niet-handelen vaak nog als een afwijzing interpreteren.

RUIMTE MAKEN & BREKEN.

Ik ben nog nooit zinvol verbonden aan iemand‘ vertelde iemand me laatst. De persoon in kwestie kent het halve land, heeft toegang tot het hele land en een prima reputatie. Toch leefde er de indruk dat hij verbonden moest worden in verband met een project. Een ander iemand vertelde me hetzelfde. ‘Ze zegt dat ze verbindt, maar ze doet helemaal niks!’ was de opmerking over een vrouw die zich als verbinder presenteert. Aan verbinden hangt tegenwoordig een resultaatgericht prijskaartje vast. Zeg je A, maar doe je B, dan zit je met de gebakken peren. Het vrije en verrassende karakter, de sfeer waarin je serendipiteit ervaart, is verdwenen. De glans is er af.

Zou dit voor een ruimtemaker anders zijn? Na weer een paar weken observeren viel me op dat de ruimtemaker ook een sleutel in handen heeft. Een ruimte kun je immers maken… maar ook breken. Dit geeft de ruimtemaker een zelfde soort macht als de verbinder, alleen is deze veel troebeler en nauwelijks aanwijsbaar. Want wie kan de energie van een gebroken ruimte ervaren? Weinig mensen bezitten de vooruitziende blik die weinigen van ons wel hebben. Het breken van een ruimte wordt altijd achteraf was zichtbaar voelbaar, op het moment dat de collectieve verbinding instort en niemand hem schijnt te kunnen vasthouden. Floris Koot noemt dit de magie van de ideeëndragers, de mensen die het momentum geïnitieerd hebben en bewust, danwel onbewust de ruimte gemaakt hebben voor anderen om in te bewegen. Vraag je meer? Dan kom je van een kouwe kermis thuis, want daar was de taak van de ruimtemaker niet op ingericht. Dat ligt bij de autonomie van het individu.

Deze werkwijze van ruimtemaken deden we in 2012 met KeepitCleanDay al, al wisten we toen niet precies wat we deden. Van Dragon Dreaming had ik geleerd dat een project zo snel mogelijk op eigen benen moest staan om buiten de vaste projectleider of institutionele processen te blijven. Dit lukte, maar leverde me tientallen verontwaardigde mensen op, omdat ik daardoor de indruk wekte geen betrokkenheid te tonen. Dat we nu zes jaar verder zijn en er nog steeds jaarlijks zo’n dertig duizend mensen deelnemen, sterkt me in de visie dat loslaten essentieel is om collectieve autonomie te creëren. De mensen vinden elkaar toch wel in deze tijd, áls je de ruimte maar voor ze maakt. 

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s