Kan het onderwijs zichzelf eigenlijk wel reorganiseren?

Een antwoord voor een veld komt altijd uit een ander veld’. Ietwat gechargeerd. Oké, enorm gechargeerd. Maar wel een beetje waar. Ik vluchtte in 2006 niet voor niets weg uit het onderwijsveld. De jaren daarna stak ik zo nu en dan wat tenen in het water. Maar dat zwembad er omheen? Brrr…

Het zal voor bekenden als verrassing klinken, maar effectief heb ik de afgelopen 1,5 jaar meer uur in het onderwijsveld vertoeft dan in de vijftien jaar daarvoor. Het moest. De winst? Ik kan nu in de spiegel kijken en met zekerheid stellen dat mijn intuïtie in 2006 gelijk had: Jonge mensen helpen de leukste volwassenversie van zichzelf te worden is fantastisch. Niets mis met het concept ‘school’! Maar de organisatie en bureaucratische beperkingen zijn abominabel stroperig en vertragend. Ik raakte verveeld van alle overbodige vergaderingen, onnodige gesprekken, absurde besprekingen en de tekortkomingen in operationele wijsheid. Het leek (op 80% van de 20 scholen waar ik werkte) regelmatig een houtje-touwtje bedoening.

Hoe fijn is het om nu, aan de hand van tientallen argumenten, dat ook uit te kunnen leggen. Hoe fijn is het om ouder te zijn en niet weer weggeschoven te worden als jeugdige naïviteit. Hoe fijn is het om niet meer voortdurend projecten te hoeven optuigen om te bewijzen dat er kan wat ik beweer. Maar om met een rugzakje vol kennis rond te dwalen en al mijn intuïtief-gewauwel aan te vullen. Om van daaruit kalm alle doelgroepen te bedienen. Want daar ging het me om, dat laatste. Alle doelgroepen.

De wereld is een geheel van doelgroepen. Samen de maatschappij. En daarin nemen kinderen een plek in, waarbij ze mogen kiezen wie ze willen zijn. Dan moet er wel wat te kiezen zijn uiteraard. It takes a village to raise a child. Not a school, people. A village. 

Het onderwijsveld gaat zichzelf niet opnieuw uitvinden. Ik geloof er niet in. Wel geloof ik in duizenden slimme doorzetters en pioniers die binnen het veld keihard werken om de bureaucratie te kraken. Ik denk alleen niet dat ze winnen gaan. De institutionele lobbyclubs zijn hardnekkig en hebben een cementlaag waar je alleen met de hoogste graad magie doorheen kan breken. Ik ken ook mensen die dat proberen. Ik bewonder ze. Drink koffie met ze en ben in de gelukkige omstandigheid dat ik achter de schermen mee toveren mag. Maar ook die mensen winnen niet. Behalve als… We helpen.

De meeste scholen hebben geen muren. De wereld bestaat niet uit losse vakken en leren vindt niet alleen plaats tussen half negen en half vier ’s middags. School is van niemand en van iedereen tegelijk. Wellicht is dat laatste nog het grootste probleem. We vergeten maar al te vaak en te graag de taakverdeling. Wie doet wat? Van oudsher zijn leraren de specialisten als het op leren aankomt. Maar, is dat nog wel waar sinds de digitalisering een parallelle wereld geschapen heeft? Kenmerkend voor een digitaal landschap is dat het in staat is de fysieke landsgrenzen te overschrijden. Dus ook de deurmat van de school.

De weerstand van gevestigde orde is zo groot, dat op beleidsniveau allerlei clubjes innovatieve processen tegenhouden en doorkruizen. Je ziet het niet, van de buitenkant. Maar wie goed doordringt in het systeem, komt het onbetwistbaar tegen. Ondertussen beweegt de werkvloer vlijtig door. Zoekt, neemt en creëert ruimte. Tot daar waar de wetgeving of een vastgeroeste bureaucraat met te hoog salaris, een kink in de kabel werpt.

Dus moet er daarboven ook iets bewegen. Daar in de torens van beleid. Dat is waar wij het verhaal binnenkomen: de velden buiten het onderwijsveld. Kennis bestrijdt je alleen met kennis (En drogredenaties. En praktische projecten). De kennis uit het ondernemersveld is vele malen bruikbaarder dan menig onderwijskundige in de smiezen heeft. Je moet er alleen de juiste ondernemers uitfilteren. De sociale types. De types die voor een appel en een ei komen helpen. De types die mvo doen in plaats van erover te pochen op een te-duur congres. Die types. De types uit de kantlijn die iedereen onderschat. Als je die vindt, en je laat ze meespelen in het schoolsysteem, moet je dan eens opletten wat er gebeurt…

Dan zijn al die stroperige processen in mum van tijd uitgegumd en weggeveegd.

Het ondernemersveld kent een urgentie waar ze in het onderwijsveld nog nooít van gehoord hebben. Het is een luxe die tot kwaal geleid heeft. Een kleurrijk pakketje waar een verrot cadeau in bleek te zitten: Het onderwijs kende tot voor kort geen schaarste. Er zullen immers altijd kinderen blijven. Zelfs in krimpgebieden.

Dus, je houdt je hand op als je geld nodig hebt, nog voordat je gaat kijken of je de huishoudboekjes aanpassen kunt. Je klaagt over commerciële invloeden, zonder te weten dat je al jaren de commercie voedt door miljoenen aan lesmethoden door de w.c. te spoelen, waarmee dure kantoren op Manhattan worden betaald. BAM. Elke sessie die ik geef kom ik weer leraren tegen die geen idee hebben dat hun CAO-akkoord uit 420 pagina’s bestaat en dat van hun bestuurder uit 18 pagina’s. Die geen idee hebben dat bestuurders naast hun CAO een ‘arbeidsovereenkomst’ afsluiten waarin ze alle extraatjes vastleggen. Dat er in één bestuurder, drie concierges kunnen. Niemand weet het. Zelfs niet wat het kost om mij op een podium zetten. Dat vertel ik ze er dan altijd maar even keurig bij. Wel zo handig.

Een beleidslaag gemaakt van kennis bestrijd je enkel met kennis. Om er daarna transparantie aan vast te plakken. Of dacht u dat ik voor mijn lol een jaar lang al die feitjes achterhaald heb? ;) Pas sinds de intrede van digitalisering is er een werkelijke bedreiging het onderwijs ingeslopen. Een concurrent die het altijd wint omdat hij meer updates bevat, dan het brein van een leraar.

Langzaam kwam er een paradigmaverschuiving op gang die zijn weerga niet kent. En omdat het onderwijsveld van ons allen is, zou het gek zijn om de pioniers daarbinnen niet te helpen? It takes a village to raise a child. Not a school, people. A village.

Want scholen blijven toch altijd nodig? Jep. Scholen wel. Scholen met de deuren open naar de wereld. Maar geïnstitutionaliseerde lobbyclubs niet. Niet heel lang meer en niet op deze manier… Dat heeft POinACtie het land al laten zien. En als je nog niet overtuigd bent, hoef je maar een zoekopdracht met ‘onderwijs‘ in te tikken en facebook laat je tientallen groepen zien waar duizenden leraren lesideeën uitdelen. Gratis. Digitaal. Er zijn door het hele land heen MeetUps voor leraren, op allerlei manieren informeel georganiseerd. Daar komt geen overheid aan te pas.

Wat denkt u dat er gebeurt als die sociale ondernemers gaan verbinden met al deze slimme leraren? Precies dat. En waarom gaat het onderwijs dit zelf niet regelen?

Omdat het een land vraagt, een kind op te voeden. 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.