Asynchrone Wederkerigheid, werkt dat nog wel in een Deeleconomie?

Wie langdurige relaties op wil bouwen, doet er goed aan wat principes van sociaal kapitaal te kennen. Sociaal Kapitaal is een begrip uit de jaren zestig van de vorige eeuw, waar verhelderd werd welke elementen bijdragen aan het versterken van (werk)relaties. Mijn ouders (beiden afkomstig uit een ondernemersgezin) moesten de eerste keer dat ik ze de theorie uitlegde, hartelijk lachen. ‘Elke ondernemer weet dit al, Annette‘, zeiden ze. En ze hebben gelijk natuurlijk. Het mooie er aan is dat de theorie wèl het klopt; wie goed doet, goed ontmoet. Jammer alleen is dat je het níet mechanisch in moet zetten, want dan trucje werkt het niet – en juist dat laatste lijkt maatschappelijk de laatste tijd een beetje mis te gaan: Sinds we alles een deeleconomie noemen… 

Wat me de laatste maanden opvalt – en ik ga het maar gewoon benoemen zoals ik het zie – is dat ik zelfstandigen (lees: zzpers) steeds individueler en egocentrischer zie worden. Niets mis mee in de basis, werken vanuit zelfrespect is het meest gezonde cadeau dat je jezelf geven kunt. En van de lucht kun je niet leven, dus zeker als ondernemer is het belangrijk je eigen veld goed in de grondverf te hebben staan. Het is juist verstandig om voor jezelf een gezonde werkcontext te creëren.

Maar… Maar. Sinds de deeleconomie ook bij tante Truus in Schin op Geul is doorgedrongen, heeft elke ondernemer het ‘delen’ tot nieuwe goud verheven. Saillant detail alleen, dat delen uit twee losse onderdelen bestaat: Geven en Ontvangen. Plak dat vast aan het idee dat je vooral alles maar moet mogen vragen aan iedereen, en je hebt een bodempje gelegd voor potentiële ellende op de lange termijn…

DE MAILBOX MET HULPVRAGEN. 

Het is me op gaan vallen toen de reacties in mijn mailbox met hulpvragen veranderden. Maandelijks ontvang ik ongeveer twintig hulpvragen van mensen die ik meestal niet ken. Ze sturen me een mailtje, vertellen me waarom ik hen leuk moet vinden en dat we ‘persé’ koffie moeten drinken om te verkennen wat we samen kunnen doen (let op: niet óf maar wát). De tweede vraag is of ik ze wel even wil verbinden aan alle mensen die ik ken, of hun project wil pluggen. ‘Want jij kent zoveel mensen, Annette’. 

Ik antwoord dan meestal; dat ik een hele kaartenbak vol heb met mensen waar ik nog weleens een project mee wil doen. Soms drink ik koffie, soms niet. Als ik het project mooi vind, deel ik onvoorwaardelijk. Maar als het aanvoelt als ongegeneerde eigengeilerij, of als ik oprecht geen ruimte over heb, deel ik niets. Hier zit geen logica in, behalve dat mijn intuïtie de dienst uitmaakt. Dit gaat al jaren goed.

Echter, de laatste maanden worden mensen regelmatig boos als ik om welke reden dan ook niet helpen kan. ‘Want we leven in een deeleconomie, Annette. Dat zie jij toch ook zo? Dan help je me toch?’ Ehm. Dat zag ik in 2010. Maar ik ben inmiddels alweer wat tijdperken verder. Zodra iets een trucje wordt, werkt het niet meer. De eerste tekenen voor nieuwe vormen fladderen alweer in de lucht.

 

 

 

 

 

Eerst was ik oprecht aangedaan, al wist ik ook heus wel dat die niet over mij ging, maar over iets in de ander. Toch wil je bij jezelf kunnen blijven. Na een paar maanden betrapte ik mezelf op oud gedrag waarbij ik graag aardig gevonden wilde worden (wie is er niet groot mee geworden?). Dus ging ik helpen, waar ik eigenlijk niet wilde helpen. En weer een stapje verder, bemerkte ik irritatie bij mezelf als er na het helpen niet eens een  ‘dankjewel’ kwam. Toen wist ik dat ik dat ik terug moest naar de tekentafel (en ja, dat is nog altijd een prima begrip!) en brak er een fase van participerende observatie aan. Welke mensen vertonen een trucje? Welke mensen zijn oprechtheid? En waar kun je dit verschil snel in herkennen?

ASYNCHRONE WEDERKERIGHEID OF GELUK IN EEN ONVERWACHT HOEKJE.  

Ronald vd Hoff beschreef de term ‘asynchrone wederkerigheid’ in zijn boek Society 3.0. Vrij geïnterpreteerd raakt het aan de principes van de chaos-theorie, waarbij elke handeling leidt naar een andere handeling, zelfs al zie je die niet aankomen. Zo kan een vlinder in Zuid-Amerika een orkaan in Noord-Amerika veroorzaken. Asynchrone wederkerigheid vertelt dat iets altijd bij je terugkomt, al is het niet in een directe wederkerige lijn. Geluk kan in een onverwacht hoekje zitten. En juist daar ligt volgens mij de kern van ons maatschappelijk probleem..

Om geluk in een onverwacht hoekje te kunnen vinden moet je goed kunnen kijken èn moeten vertrouwen op het moment. Beiden zaken kunnen een mensenleven vragen om tot ontwikkeling te komen. Niet in de laatste plaats omdat we daar in de vroege jeugd geen aandacht aan schenken. Bovendien kun je je afvragen of zelfstandigen zichzelf daar wel de ruimte en reflectie voor geven. En wellicht ligt daar exact de knoop: Om goed te kunnen kijken, moet je verder kijken dan je eigen grenzen. Je moet over je eigen referentiekader heen kunnen stappen om daarna nieuwe dingen te zien. Dit vraagt een onbevooroordeelde instelling. Oprechte openheid om te ontvangen wat er zich aandient.

En daar komt ons vertrouwen om de hoek kijken. Zelf vind ik vertrouwen een vreselijk begrip. Mensen gebruiken het te pas en te onpas om zichzelf vrij te pleiten van elk gedrag. Vertrouwen is namelijk een relationeel begrip. Ik heb een onvoorwaardelijk vertrouwen in het leven, maar er zijn mensen die ik op mijn pad tegenkom en ze absoluut niet vertrouw. Dat zegt niets over mij, maar over de sociale context.

Om vanuit asynchrone wederkerigheid te kunnen leven – iets wat inherent is als je aan ‘delen’ denkt – moet je met een werkethos beginnen dat start met waarden van waaruit je handelt. Je eigen waarden. Niet de waan van de dag, of je frustraties planten in de mailbox van een ander. Vooral als je prat gaat op het veelvuldig gebruiken van het woord ‘deeleconomie’ zou je eerst moeten bedenken dat delen uit twee wederkerige woorden bestaat. En als je niet kan ontvangen (wat het ook is..) dan vraagt dat wat aandacht.

OPRECHTE INTERESSE IN IEMAND TONEN. 

Niet zo moeilijk doen, Annette. Als je je nek uitsteekt, ontmoet je onderweg van alles’. Klopt. Dat is een beetje onderdeel van het spelletje. Maar ik ben nou eenmaal een naïeve idealist die gelooft dat de wereld alleen mooier wordt, als we eerlijk naar alle stukjes durven te kijken. Zonder schaduw is er geen zonlicht. En zon creëert altijd ook wat schaduw. Een wederkerigheid waaraan nooit getwijfeld wordt, omdat het nou eenmaal een wetmatigheid is. Zoals ik naar de wereld kijkt, werken die wetmatigheden uit de natuur net zo voor mensen.

Als we doen alsof de deeleconomie het nieuwe goud is, maar we vergeten daarbij de authentieke wederkerigheid die dat vraagt, dan snijden we onszelf danig in de vingers. Dan kunnen we het beter de Ruileconomie gaan noemen…

MAAR HOE DAN? 

Hoe zorg je dat je dicht bij jezelf blijft in een wereld die zo razendsnel beweegt dat je soms van gekkigheid niet weet hoe je daarin mee moet bewegen? Het is een vraag die zowel bij zzp’ers als organisaties steeds meer naar boven komt drijven. Maar ook de antwoorden zijn er legio en in meer variaties dan je voor mogelijk kunt houden. De essentie begint bij jezelf. En je eigen grondhouding ten opzicht van de ander.

In mijn ‘participerende observatie’ periode kwam ik een aantal situaties tegen die mij inzichten gaven. Wellicht dat ze bij jou ook associëren:

  • Met iemand willen verbinden op LinkedIn, maar als je die persoon in het echte leven tegenkomt, loop er dan ook even heen om elkaar in de ogen te kijken.
  • Wees niet verrast als iemand afstand van je neemt, als je de periode daarvoor tijdens ontmoetingen nooit enige vraag van interesse hebt gesteld.
  • Draag het groots als je een vraag stelde en de ander je niet helpen kan of wil (er is altijd iets dat je niet weet – dus oordeel niet te snel).
  • Zeg oprecht ‘dankjewel’ als iemand je helpt. Realiseer je dat die persoon in dezelfde tijd duizenden andere dingen had kunnen doen en anderen had kunnen helpen, maar voor jou koos.
  • Als je niets aardigs weet te zeggen, zeg dan niets. Er is een verschil in eerlijk-delen, of je eigen frustratie botvieren. In het eerste zit verbinding, in het tweede destructie.
  • Mooie woorden zijn niets waard als er niet gedrag aan gekoppeld is. In een online wereld kun je anders vermoeden, toch sijpelt intentie in elke digitale boodschap door. Het is handig je daarvan bewust te zijn.
  • Delen bestaat uit twee elementen die alleen werken als ze in verbinding zijn. ;)

 

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.