‘Is het oké als ik jou mijn mentor noem?’

Ik ontmoette Emma Stoks in oktober 2017, op het kantoor van adviesbureau Thomas en Charles, waar ze een dag in de week werkte. Ze was toen 17, klaar met het gymnasium, gestopt met het onderwijssysteem en vast besloten om zelf haar ontwikkeling vorm te geven. Met een soort houding van ‘nu ben ik hier, ik weet niet wat het wordt, maar het komt goed en dat weet ik zeker‘. Ik herinner me een gesprek waarbij ik vooral leerbehoeftes en nieuwsgierigheid vanuit Emma ervoer (al is ‘leergierigheid’ een beter woord in deze connotatie). Er waren meerdere mensen op het kantoor die dag en – al zullen we nooit weten ‘waarom’ – onbewust liet ik het achterwege om contactgegevens uit te wisselen. Dit bleek later essentieel te zijn. Niet lang daarna sprak ik Alette Baartmans en zei dat ze Emma mijn nummer mocht geven, voor het geval ze koffie wilde. Zo geschiedde. Emma belde en er volgden koffies. En thee. En telefoongesprekken. Op de meest onverwachte momenten, omdat we werkten vanuit de situaties die Emma op haar pad tegen kwam.

Er ontstond een relatie gebaseerd op coaching, waarbij het vooral over contexten van organisaties en systemen ging. Dankzij de leergierigheid van Emma gingen die processen vaak snel. Na een stukje kennis en spiegelen van mij uit, kwam er een inzicht bij Emma, waarna soms vrijwel direct de implementatie volgde. Dit is wel de ideale constructie, maar je komt het zelden tegen. Wat niet betekent dat er niet gevallen werd, dat er geen kleerscheuren ontstonden of tissues nodig waren. Het was (en is) een regulier ontwikkelproces, alleen gaat het wat sneller.

What’s in a word?

In de zomer van 2018 ontstond er nieuwe gelaagdheid en kwamen er nieuwe elementen aan bod, waardoor ook langzaam de relatie naar een ander level getild werd. ‘Laten we het intervisie noemen,‘ stelde ik op een gegeven moment voor ‘dat is wat leuker voor jou‘ (we zijn van de provocatieve communicatie anders wordt het leven zo serieus). Dus noemden we het intervisie, al deden we dat niet. Ik denk dat we vervolgens ongeveer een jaar door het leven zijn gegaan zonder heldere relatieterm. Eerlijkheidshalve moet ik bekennen dat ik dat zelf geen enkel probleem vond. Maar voor de duiding in de buitenwereld leek het handiger om dat wel te hebben…

Terminologie voor relaties vind ik één van de lastigste dingen die bestaat. Ik ben ervan overtuigd dat we dat echt alleen maar bedacht hebben om onze kwetsbaarheid ten opzichte van elkaar te verbloemen. Om de positionering veilig te stellen, in verhouding met het veld waarin we bewegen. Ik betrap mezelf er ook weleens op, maar dat gaat zelden over de relatie – enkel over de omgeving. Zo gingen wij van intervisie, terug naar coaching, naar hartsfamilie, naar leraar, naar vrienden. En alles is waar. Als je je eigen onderwijssysteem bouwt, zoals Emma, dan worden de mensen die je onderweg ontmoet belangrijk. Ze komen en gaan, net zoals opdrachtgevers en organisaties waar je voor werkt. Je leeftijdgenoten, die studeren of ook werken (peers) – ze worden net zo goed een deel van je ontwikkeling – mits je je lerend opstelt (!)

Begin 2019 kwam ik in London het boek ‘Good People’ van Anthony Tjan tegen. Het beschrijft allerlei organisatieprocessen en de menselijke keuzes en uitdagingen daarbinnen. Leidend naar het goede-doen. Hoe vormt zich dat, en waarom is het zo belangrijk op de lange termijn? Tjan heeft het ook over mentorschap en onderscheid er een aantal. Emma werkt nu steeds vaker met de term, waarbij ze haar lerende veld vorm geeft. Dus op een ochtend volgde er de tekst; ‘Ik noem jou trouwens ‘mijn mentor’, maar ik heb helemaal niet gecheckt of je dat oké vindt. Vind je het oké als ik jou mijn mentor noem?

Een mentor wordt gekozen

Terug naar het begin van dit verhaal. Waarin ik onbewust geen aanstalten had gemaakt contactgegevens uit te wisselen. Dit bleek later een essentieel stukje van ons huidige mentorschap: De mentee kíest de mentor. Niet andersom. Ik ben er nog niet helemaal uit, maar ik vermoed dat het er mee te maken heeft dat het eigenaarschap van het leerproces bij de mentee ligt (Emma in dit geval). Even een zijweg: Dit is trouwens volledig tegengesteld aan ons huidige onderwijssysteem waar je als leerling gewoon een leraar krijgt toegewezen, en zelf maar moet uitvinden wat je daar op mensniveau van leren kan. Je leert een ‘vak’, los van de persoon. Maar als je zèlf kiest van wie je leren wil, dan ontstaat er een compleet andere en organische dynamiek.

Ik leer ook van Emma. Laat daar geen misverstanden over bestaan. Tot een paar maanden terug deelde ik dat minder in ons contact, maar nu ik dat uitgesprokener doe ontstaat er wederom een extra dimensie. De ontwikkelprocessen en de leerbehoeften worden wat scherper, en tevens specifieker. Dit is direct de opmaat naar de reden van dit blog (of deze coming out ;)). Mentorschap heeft op een bepaalde manier namelijk ook iets privés. Ik doe niet wat een coach doet, ik leg contexten neer, spiegel, geef klinkklare adviezen en ben lang niet altijd aan het werk in haar tempo. Ze vindt ook niet alles leuk dat ik zeg. Maar de grondregel is dat de ander 100% vrij is om elke keuze te maken die in het leven past. Om er alles, of niks mee te doen. Dat is natuurlijk altijd zo – in elke relatie. Maar veel te vaak maken mensen dat wat je zegt veel te groot en belangrijk, of ze stellen je onbedoeld verantwoordelijk voor gemaakte keuzes. Emma doet dat allerminst. En dat vind ik persoonlijk het allerleukste stuk van dit proces. Dat is één van de elementen die ik zelf als nieuw mocht ervaren afgelopen twee jaar – het is een enorme verademing dat iemand me het hemd van het lijf vraagt en vervolgens volledig haar eigen gang gaat. Elke handeling die je van Emma ziet, is háár verdienste. Háár keuze. En daar ben ik zo trots op. Zowel op haar als op mezelf.

We gaan de modules delen!

Ongeveer een maand geleden leek het ons handig om een sessie te plannen waarin we methodisch een skillset zouden neerleggen. We werken immers situationeel met het vaste vertrouwen dat alles dat nodig is, zich op het juiste moment aandient. Omdat we steeds specifieker werken, worden die momenten ook verfijnder. Emma is bezig om haar opgebouwde kennis en vaardigheden in open badges te plaatsen – dit is een systeem waar je je zelf eigen ontwikkeling monitort en vastlegt, als bewijslast voor toekomstige opdrachtgevers of dergelijke. Informeel leren betekent ook dat er soms (in de verre toekomst) geen bewijslast lijkt te bestaan. Dus scheelt het je toekomstig gedoe dat even vast te leggen. Tegelijkertijd ben ik bezig om voor ‘Nooit Af in het Onderwijs’ mijn vinger op het systeem te leggen – het is nu soms nog onnodig complex, met wat addertjes hier en daar. Dus waarom gieten wij het situationele leermodel niet in een soort module, zodat het kan stollen en zelfs overdraagbaar is naar andere peers uit haar omgeving?


Dat gaan we dus doen! We beginnen met een module ‘Meester jezelf’ (werktitel) omdat dat is wat we toevallig nu aan het doen zijn. ‘Wat leer je niet over jezelf op school en is wel handig om als een soort kapstok te kennen en kunnen over jezelf?‘ Advanced level. Niet te basic. Maar zo geformuleerd dat je er zelf op allerlei manieren mee aan de slag kan. Het worden een aantal boeken, modellen, verjaarde methodieken die heus nog wel een punt hebben, gespreksfoefjes en de magische verbinding tussen dat alles. En we hebben meteen ook een vraag aan u als lezer: Welke elementen zijn nou onontbeerlijk om te weten voor je eigen levensgeluk? Wat had je als jong volwassene perse willen weten over psychologische processen?


Note: Hierboven leest u een procesbeschrijving, waarbij de inhoud van het proces ontbreekt. Dat is uiteraard wel privé. We delen dit artikel, en maken het een beetje opener, omdat mentorschap bij informeel leren en ‘een leven lang leren’ een belangrijke rol speelt. Die wordt nu nog vaak onderschat. Als onze leerprocessen steeds meer buiten de school plaatsvinden, zal ook daar een verschuiving in ontstaan.

Geef een reactie

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

© 2020 Annette Dölle . Theme by Viva Themes.
%d bloggers liken dit: