Als je de vrijheid van de ander wegneemt…

Het is me een paar keer in mijn leven gezegd ‘Als jij niet dit, dan ik niet dat’. Niet kalm. Maar dwingend, zonder ruimte. Het is in alle gevallen een dealbreaker. Hoeveel ik ook van iemand houd, wat ik ook voel, of welke status of gewin me ook ten deel valt: Ik ga als iemand mijn vrijheid inperkt. Consequent. Als iemand mij, zonder kans op een vrije-keuze, een koers oplegt dan zie ik geen andere keuze dan ‘Nee’ te zeggen.

En in tegenstelling tot wat veel mensen in eerste instantie denken, is dat niet omdat ik niet tegen vrijheidsbeperking kan. Integendeel. Ik vind een beperking van mijn vrijheid prima! Er zijn talloze situaties waar ik minder vrijheid heb, waar ik me aan de sociale codes aanpas en waar ik mee beweeg. Geen enkel probleem. Zolang ik uitgenodigd word om die keuze zelf, vanuit volwassenheid te maken.

Vrijheid is een synoniem voor vertrouwen

Het probleem zit ‘em in het ontnemen van een keuze. In het wegnemen van autonomie. Van wie je als mens bent. Je waardigheid om zelf iets te kunnen bieden. En het grootste probleem zit in het verwijderen van vertrouwen. Iemand die de ander oplegt wat hij wel of niet moet laten, ontneemt het spreekrecht. En vernietigt daarmee direct al het vertrouwen. Het is het ergste dat we elkaar aan kunnen doen: Als je de menswaardigheid van de ander niet serieus neemt.

Vrijheid is een synoniem voor vertrouwen. Neem je die vrijheid weg, dan ontneem je de ander èn jezelf alle kansen voor een gelijkwaardige toekomst. Het probleem ligt daarom niet bij het verbod op vrijheid van meningsuiting in welke vorm dan ook, maar in het stukje daarvoor. Net zoals polarisatie geen werkelijk probleem is: de blindheid voor de ander is het probleem, de polarisatie het effect.

Een kennis van me vertelde eens dat hij als leraar geen piercing mocht, en dat zijn tatoeages niet zichtbaar mochten zijn. Dit had uiteindelijk tot ontslag geleid. Het is een bekend visieverschil binnen het onderwijs: De één vindt dat een school een ‘opgelegde ideaalwereld‘ moet zijn (in dit geval zonder tatoo’s), de ander vindt dat een school een ‘weerspiegeling van de maatschappij’ moet zijn. Hierbij is de vraag ‘Wat is onze school?’ de relevante vraag. En niet ‘Mag een leraar tatoeages hebben?’. Op deze manier gaat er bij organisaties, bedrijven en clubjes van alles in de basis mis. Omdat te vaak het effect voor het probleem wordt aangezien.

Vaak ben je bij het verbod al te laat

Zodra er een verbod volgt is het kwaad al geschiet. Zodra er polarisatie ontstaat is de breuk al geweest. En zodra je iemand zijn vrijheid inperkt, is het vertrouwen mijlenver te zoeken.

Moet je je dan maar nooit meer committeren aan een clubje? Tuurlijk wel. Moeten we dan alles over onze kant laten gaan? Nee. Moeten we dan úrenlang tot in den treuren met elkaar gesprek? Alsjeblieft niet zeg. Op tijd vertellen wat je nodig hebt, is een begin. Op tijd vragen of de ander helpen wil, is een begin. Op tijd compassie tonen voor elk perspectief, is een begin. Maar vrijheid van een ander afnemen en geloven dat je dan uiteindelijk samen wint, is het begin van het einde.

Note: Met uitzondering natuurlijk wanneer het grote geheel wordt aangesproken. Dan gelden de wetmatigheden van het collectief goed. En draag je belangeloos bij aan gezondheid en veiligheid (ik noem maar een dwarsstraat: zoals bij een pandemie bijvoorbeeld ;)).

Geef een reactie

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

© 2020 Annette Dölle . Theme by Viva Themes.
%d bloggers liken dit: