Of. ‘Hoe verwerking ruim 10 jaar onbewust op zichzelf kan laten wachten’.
Ze staat voor me. Blauw trainingsjasje, heldere blauwe ogen en donker haar. Ze kijkt verwachtingsvol en blij. Alsof we voor de ingang van de Efteling staan, en ik het nog niet weet. In werkelijkheid staan we op een groot landgoed, dat in vroegere tijden een vodka destilleerderij was, in het zuid-oosten van Estland. We staan in Mooste, ongeveer 100km onder Tartu.
Het landschap is glooiend en groen. Vol uitgestrekte wouden, beekjes en meren. De natuurwezens dansen om ons heen, voor hen die ze zien wil. Het is de laatste ochtend van de laatste dag op deze plek. Een vierdaags samenzijn van een internationale Dragon Dreaming cursus. Veel ervaren trainers van over de hele wereld zijn gekomen, om gezamenlijk naar de toekomst van Dragon Dreaming te kijken. Gesprekken gaan door tot diep in de nacht, vergelijkingen van interventies en werkvormen. Variaties waar we alle mogelijk psychologiestromingen, neurowetenschap en sociologie aan vastkoppelen. Het is een immens geschenk om dat hier met deze mensen te kunnen doen.
Zij is één van de Esten die ik nog niet sprak. Er is een groep mensen die de introductiecursus volgt. Die met open ogen in een vermoedelijk historisch schouwspel gestapt zijn. Voor wie een aantal trainers met zevenmijlslaarzen vooruit dansen, terwijl de basis van de methodiek nog duizelt. En nu staat ze voor me.
‘Do you remember this?’
Ze opent haar blauwe jasje, er verschijnt een tekst in witte letters. “TEEME ARA”. ‘Do you remember this?‘ Ze straalt. En tegelijk geeft ze me alle ruimte om de context te lezen. Ja, ik ken dit. Natuurlijk ken ik dit. Teeme Ara is de letterlijke Estse vertaling van ‘Let’s Do It’. En Let’s Do It is de internationale organisatie die zich vormde toen de WorldCleanUp werd opgezet in 2011.
Ik besluit om mee te gaan in haar ingehouden euforie, niet wetende wat er nog komen gaat. Ik juich. ‘Yes! I know this. Hi!’ al heb ik geen idee wie dit is. Maar zij is wijs en slim. En zo, hoor ik later, heeft ze zich sinds de avond ervoor al verheugd op dit moment. Toen ze ontdekte dat ik ben wie ik ben. Ze besluit om me uit de onbekendheid te verlossen.
‘You and me. We emailed.’ Haar blauwe ogen lichten op. ‘You mailed us many letters’ (note van de redactie: In werkelijkheid bleken dit er vijf te zijn). ‘You were hurt. Some things happened with the Dutch cleanup and you reached out for help. We couldn’t help you. We were lost ourself.‘ Heel langzaam beginnen puzzelstukken in elkaar te vallen. Ze houdt me goed in de gaten. En ik luister. ‘I was the one who wrote with you. That was me.‘ Ik schud mijn hoofd. Niet van ongeloof, maar door een gevoel dat ik niet ken. Dat ik nooit eerder in mijn leven meemaakte. Een combinatie waar ik terug geslingerd wordt naar toen en tegelijk volledig in het heden ben. Waar beelden verschijnen die ik vergeten was. En ter plekke overschreven worden met nieuwe informatie.
En dan komt er een tekst die ik mijn leven niet meer zal vergeten. ‘You inspired us all with your letters‘. Ik voel een immense verwarring door mijn lichaam stromen. Hebben we het wel over hetzelfde, vraag ik me dan acuut af. ‘Wait,‘ zeg ik. ‘Are you talking about my letters in which I asked for the internationale organization to help or guidance? That letters in which I complained?‘ Ze knikt intens. Ja, die brieven. Die mails. ‘Did you find that inspirational?’ Ik sla volledig dicht omdat dit een compleet tegengesteld beeld is van mijn ervaring over de situatie.
Ik leefde toen – we spreken hier over 2014 – in een situatie waar ik in een veel te vroeg stadium landelijk had aangegeven dat ik geloof in een zelforganiserend systeem. Waarbij er in elke straat een held woont en waar het project (KeepitCleanDay in dit geval) van zichzelf is. Iets dat we nu onder andere kennen als ‘steward ownership‘. Binnen het Dragon Dreaming design wordt dit het ‘Empty Centered Organization‘ genoemd. In het centrum staat het project (of evenement, organisatiedoel of traject), de betrokkenen zijn deelgenoot en dienstbaar aan zichzelf en het project. Het is nog steeds niet eenvoudig om dit uit te leggen. Maar in 2014 was het veel te vroeg. Mijn woorden werden door sommige mensen gelezen als uitnodiging om in de ‘lege ruimte’ te stappen die op zo’n moment lijkt te ontstaan.
De natuur heeft wonderlijke wegen om iets tijdelijk stil te leggen, op te ruimen of te laten groeien
Er vonden rare interacties tussen mensen plaats. En voor ik het wist was er iemand die eigenhandig besloten had de ‘nieuwe projectleider’ van KeepitCleanDay’ te worden. Ik waagde een poging voor contact en op zijn minst een overdracht van alle netwerkcontacten, stromingen en feiten die er lagen. Maar ik kreeg letterlijk te horen dat hij het “eerst zelf wilde proberen.” Alles voelde fout, maar door de jaren heen heb ik geleerd dat ik in volledige overgave moet vertrouwen. De natuur heeft een bijzondere werkwijze als het gaat om afgestorven zaken of impulsen die niet afgestemd zijn met dat wat de creatie-bedoeling is.
Dus ging ik enkel door een periode van rouw. Ik liet los. En wandelde door. Niet veel later veranderde deze persoon onze KeepitCleanDay Facebook pagina in een andere titel met een commerciële lading en benadering. De ziel was onmiddellijk verdwenen. Ik heb veel kunnen redden door het downloaden, maar het verhaal verdween. Alsof het overspoeld werd door een tornado.
Op podia vertel ik over deze gebeurtenis, maar ik zeg nooit de naam van deze persoon. Iemand moet kunnen groeien en ontwikkelen. En zodra je er te letterlijke woorden aangeeft, wordt die groei verstoord. De les voor ons allen ligt in de situatie. Niet bij de personen. Zo’n voorbijganger fungeert als archetype door wie de les zichtbaar wordt. Ik hoopte dat de organisatie in Estland me horen en lezen kon. Dat ze mij geloofden en niet de ‘nieuwe schijnbare situatie‘. Want, deze zelfde persoon had zich zelfs in Estland voorgesteld als de ‘nieuwe projectleider van KeepitCleanDay’. Wat kon ik anders dan vanuit mezelf laten weten dat dit niet klopte.
En deze mails waren ontvangen door de stralende vrouw die nu op een meter afstand voor me stond. Tanja. De pijnlijke situatie van toen werd door de jaren heen een moment in de tijd. Dat dacht ik tenminste.
Hoe heling tijdloos blijkt te zijn
Langzaam vallen haar woorden in mijn lichaam. Ze golven door mijn spieren, mijn ledematen en door al mijn ingewanden. ‘Your life vision and all that you wrote to us, was really inspring to us’ zegt Tanja. Ik vind het moeilijk haar te geloven, maar ze spreekt de waarheid. Ik voel het in elke cel van mijn lichaam. Het tintelt in mijn voetzolen, zonder te weten wat het me vertelt.
‘You are the one that wrote back to me?‘ vraag ik nog een keer. Ik wil de woorden nog eens horen. Ze vertelt me dat ze begrijpt dat het tijd kost dit te verwerken. Zij had de hele nacht om het zich te realiseren. Ik moet dat nu doen.
Nu is het mijn beurt om te praten. Ze geeft me ruimte om dit tot me door te laten dringen. ‘And you liked my emails?‘ Het zijn vragen waarop ik de antwoorden net gehoord heb. Eigenlijk spreek ik hardop tegen mijn lichaam dat vijf kilometer achter de situatie lijkt aan te lopen. ‘But I was searching for help. I was not nice. I shared my worldview.’ Ze lacht en knikt nog maar een keer.
Ik vertel haar dat ik er tien jaar lang vrij zeker van was dat de ontvanger van mijn mails, en het team daar omheen, mij een lastig mens vonden. Natuurlijk kreeg ik antwoord van ze. Ze waren uiterst vriendelijk en beleefd. Legden me uit dat ze me niet konden helpen, terwijl ik in alle toonaarden voelde dat ze dit enkel open hoefden te gooien (het klinkt zo eenvoudig ;)). Ik was er van overtuigd dat ze me te veel visie vonden hebben, dat ik te uitgesproken was, te delend en te communicerend. Dat ik niet zo moest zeuren en ‘de natuur haar gang moest laten gaan’. Terwijl ik juist deed wat natuur-lijk was en me uitsprak over de chemische shitzooi die iemand over ons prachtige project had uitgestrooid. Dat ik mijn eigen boontjes moest doppen. En – om er maar een culturele vooronderstelling in te gooien – dat ik te direct was.
Ik merk dat inmiddels mijn tranen stromen. Net als die van haar. Op al mijn gevoelens schudt ze haar hoofd. ‘Your mails inspired us’. Als het tot me doordringt valt alles stil. We houden elkaar vast. Er zijn meer tranen. Van ontlading en verbinding. Tanja ontspant gelijktijdig met mij.
Ze vertelt dat ze de avond ervoor ontdekte dat ik Annette Dölle van KeepitCleanDay ben, omdat ik toen een lang gesprek had met Heidi, de huidige projectleider van de WorldCleanUp organisatie. Zij is er sinds 2015 en heeft de route ervoor nooit meegemaakt. De oorspronkelijke opbouw en droom waaruit het begon. Toomas Trapido was aangesloten bij ons gesprek en we beleefden een bijzondere trip-down-memory lane. Heidi had hierover aan Tanja verteld, bij wie toen alles naar boven kwam. Bijzondere om te delen is dat Tanja bij de eerste zes was die ooit Teeme Ara startten. Ze is de ontwerper van het oorspronkelijke Estse logo uit 2008.
Ondertussentijd
Onze koffiebreak is afgelopen en we gaan de cirkel van Dragon Dreaming weer in. Ik vraag haar te gaan staan waar ze zich nu voelt. Ze kiest ‘Discerning Wisdom’. Haar cirkel is rond. Zelf kom ik terecht op de drempel tussen Theorie en Praktijk. De plek tussen communiceren en handelen. Planning en Doing. Er lijkt iets opengemaakt te zijn, al heb ik nog geen idee wat dat is. Een deur waarvan ik niet eens wist dat die bestond.
Het vreemde in dit alles is, dat ik na KeepitCleanDay lange tijd merkte dat ik niet tot nieuwe creatie kwam. Er was een vermoeidheid die ik niet plaatsen kon. Natuurlijk probeer je dat wel – Je wijt het aan van alles en vooral aan je eigen zelfkritische kant. Er werden nieuwe projecten opgestart en ik genoot van ze allemaal! Maar nergens wilde ik meer voorop lopen, hoe vaak ik ook uitgenodigd werd. Ik verdiepte en specialiseerde me tot in detail in de rol van de initiator en netwerkdynamiek. Een bij-effect waar ik nu enorm blij mee ben! Maar wat een werk was het.
Er lag – letterlijk sinds 2015 – een boek dat methodisch al jaren kant-en-klaar is. Ik kon het alleen niet afschrijven en ik wist niet waarom. Er lag angst voor nieuwe grote projecten. Grotere verhalen om te delen en waar ik steeds aan mezelf merkte dat ik me inhield. Dat ik wel wilde, maar tegelijk ervaarde dat ik dicht klapte. Ik kreeg de woorden niet uitgelegd. Wat in retrospect natuurlijk logisch is.
Ik leefde kennelijk met dit thema in een ondertussentijd waarvan ik het bestaan niet wist. Lessen kun je delen, maar de les met ‘Estland’ en de internationale organisatie rondom dit gebeuren bleef tot vorige week volledig onbekend.
Terwijl Tanja en ik in de cirkel staan stroomt de groep weer binnen. Om ons heen zoekt iedereen zijn stoel en kijkt nieuwsgierig naar wat wij aan het doen zijn. Ik vraag haar of ze het wil delen met de groep. Maar zij doet niks anders dan stralen en er volgt een overtuigende glimlach. Er volgen mooie woorden. En een pragmatische les over áltijd de telefoon oppakken (of Skype. Of Facetime. Of Zoom) in plaats van te mailen. We lachen.
Heling is altijd wederkerig als het in verbinding is
De rest van de dag nemen we af en toe de tijd om verder te praten. Zij deelt haar inzichten, ik die van mij. Wat enorm verrijkend is, is dat we via elkaar nieuwe inzichten verwerven. Ik heb dat zelden zo sterk met iemand ervaren. Het helpt dat ze psycholoog-therapeut is en we een paar lagen tegelijk kunnen adresseren. Grappen, stilte en inhoud op meta-niveau wisselen zich in snel tempo af. Haar introspectie en reflecteren over het Estse Let’s Do It team in 2014, de processen die speelden en wat er op toen hun afkwam geven mij nú allemaal nieuwe inzichten over mijn plek en de organisatie waar ik toen mee te maken had. Dit gebeurt vice versa terwijl we in gesprek zijn. Steeds terug in de cirkel.
Een paar uur later volgt er een laatste oefening waar je een droom neerlegt voor de toekomst. Wat neem je mee naar de nieuwe ‘ronde’ van creaties. Ik kan niet anders dan opschrijven ‘I will finish the book that’s already waiting for 10 years to be written en finished’. In koppels wisselen we uit en geven suggesties. Alsof je er ter plekke een accountability partner bij krijgt. Ik ben samen met John. Mijn droom heeft geen vragen in zich. Het is zo helder als glas. ‘I will check in with you every 3 months’ zegt John. ‘To see how you’re doing’. Drie dagen later bij ons afscheid geeft hij me een omhelzing. ‘I count on you writing the book. And I’ll check in‘. Maar we zullen zien. Met de deuren die ik afgelopen dagen open heb zie gaan, ben ik over drie maanden klaar. ;)
.
.
And… An immense thank you to Tatjana (Tanja) for opening up for the both of us and to so much more. Healing on such a cosmic level. For sharing upfront. For having the lightheartedness and dept at the same time. And being able to see the value of time. Aitah for you!
