Nee, dit is niet weer zo’n stuk. En misschien ook wel. Ik ben nooít seksueel misbruikt, over tafels getrokken of miskend. Wel stopte ik grotendeels met het geven van lezingen omdat ik klaar was met de sekse-gedreven en competitieve dynamiek in de coulissen. Een competitie die ik überhaupt niet begreep. En die niet over inhoud en podium presentatie ging, maar over wie de langste lul had. Ongeacht of je nu een man of een vrouw was.
Afgewezen worden betekende harder werken om je doel te bereiken
Tijdens de eerste MeToo golf (2017) was ik onervaren in het domein van sekse gerelateerd grensoverschrijdend gedrag. Ik wist ervan en kende verhalen uit eerste hand. Wie een theateropleiding in de hoofdstad had gedaan (zoals ik), wist precies wat waar of onwaar was, en welke details er speelden. In de kroeg ging het erover, maar in mijn kringen speelde vooral de menselijke kant. Welke impact heeft deze openbaring op alle partijen?
De manier waarop ik zelf opgroeide zorgde voor mijn genuanceerdheid. De opvoeding die ik kreeg ging over mensen. Mijn ouders waren daarin volledig gelijkwaardig – het maakte niet uit wie de vuilnisbak buiten zette, of op zondag het vlees sneed. We waren een gezin waarin gelijkwaardigheid aangemoedigd werd. Ik besefte me daardoor pas veel later dat ik soms niet afgewezen werd omdat ze me ‘stom’ vonden, maar omdat ik een vrouw ben. Dat zat gewoon niet op mijn radar.
Grensoverschrijdend gedrag in het publiek domein ken ik daarentegen (verdrietig genoeg) wel heel goed, en heb er veel mee te maken gehad. Wonderlijk genoeg heb ik dat dus nooit gekoppeld aan het feit dat ik vrouw ben. Of toen een meisje. Het lag aan mij, vond ik. Aan de context en het moment. Dus, stapte ik een voortdurende persoonlijke ontwikkeling in, werkte harder, bewoog mee met contexten en leerde ik toveren met het moment.
‘Zo gaan die dingen nou eenmaal’
Gisteravond hakte Vera van Zelm onbewust de knoop voor me door. Vera, die koningin van de relativering is in glasheldere humor verpakt, gooide het bij ‘Spijkers met Koppen’ over een andere boeg en legde haar eigen ervaringen op tafel. Nu wil het toeval dat ik Vera ken. Niet heel goed, maar goed genoeg. Toen ze dit jaren terug met me deelde, deed ik hetzelfde als ik voor mezelf doe. ‘Zo gaan die dingen’ heb ik gedacht, en misschien zelfs hardop gezegd. ‘Stom, belachelijk. Maar toch‘.
Ik bewoog me toen zelf net iets meer in het sprekerscircuit waar ik dezelfde ervaringen tegen kwam. Seksueel beoordeeld worden als je een inhoudelijk verhaal kwam vertellen. Denigrerende reacties krijgen omdat je te weinig dominantie toonde. De mannen die paternaliseerden vond ik het ergst. ‘Ah, schatje.’ en ‘Oh, meisje, wat een goed verhaal.’
Maar ook vrouwen die niet alleen meespeelden, maar nog wat olie op het vuren gooiden. ‘Je omhoog neuken’ werd een wezenlijke situatie. Nog nooit heb ik zo neergekeken op mijn eigen geslacht. De enige oplossing die ik toen voor ogen had, was dat beide partijen moesten gaan inzien dat sex en intimidatie vol-le-dig los staat van een kwalitatieve bijdrage aan deze maatschappij!
Het leek mij zó veel functioneler als vrouwen collectief zouden stoppen zich te hoereren in ruil voor klussen, zodat het aanbod vanzelf (letterlijk en figuurlijk) ‘opgedroogd’ raakte, en je als man zijnde ook begreep dat er een nieuw spel begonnen was. Maar dit leek onmogelijk. Zolang er vrouwen bleven die zich die zich glansrijk lieten uitwonen in de hoop een opdracht te krijgen, en mannen waren die continu de verkeerde ingang kozen, was het einde zoek.
Jager en prooi ongeacht je sekse
Het probleem dat ik ervaarde kwam niet enkel door mannen. Het kwam evengoed door ‘foute vrouwen’ (zo ben ik ze gaan noemen in mijn hoofd). Vrouwen die ergens onderweg besloten hebben om jager te worden, en net zo onjuist te werk te gaan. Die seksualiteit en manipulatie inzetten om hun gebrekkige kennis en vaardigheden te maskeren. Prinsessengedrag in een vrouwenlichaam. Ik vind het moeilijk dit te schrijven, merk ik. Alsof ik iets lastigs onthul, nu we net zo collectief besloten hebben dat de schuld bij de ‘man‘ ligt. Of bij het ‘systeem‘. Maar als we voor het systeem-probleem kiezen, dan zijn foute vrouwen net zo goed aandeelhouder. En moet het benoemd.
Ik ervaarde in het circuit een dynamiek tussen mannen en vrouwen die niet van mens tot mens was, maar van jager en prooi. Ongeacht je sekse. Ondragelijk vermoeiend, vond ik het. Het platte en stigmatiserende stoorde me enorm. Maar ik sprak me niet uit. Enerzijds omdat ik zag hoe functioneel het voor de betrokkenen was, net zo goed voor veel vrouwen. Anderzijds zweeg ik omdat ik het antwoord niet wist. Opeens werd ik ‘preuts’ gevonden (geloof me, ik ben veel behalve dat). Opeens was ik te ‘netjes’ of zelfs ‘saai’. Allemaal omdat ik geen behoefte had om me een weg door de periferie heen te neuken. Me omhoog te lobbyen met de benen wijd.
Als je ervan overtuigd bent dat je intellect en creativiteit voldoende moeten zijn om in de wereld mee te kunnen doen, en er een gezonde en gelukkige samenhang van te maken, dan zijn seksuele handelingen een privé aangelegenheid en geen businessmodel.
Een rampspoed dynamiek
In plaats van dat ik me uitsprak over hoe belachelijk dit fenomeen is, of óók maar gewoon mijn benen wijd deed, ging ik uiteindelijk intellectueel harder werken. Meer researchen om betere inhoud te kunnen delen. Ik ging me degelijker kleden zodat er niets zou afleiden van de boodschap. Ik zag mezelf kleiner worden. Mijn plezier in op het podium nam zienderogen af. Tot er op een dag een genadeklap kwam, waardoor ik 180 graden draaide en dacht ‘Laat maar‘.
Als het zo is dat je enkel op een podium kunt staan als je meespeelt in een seksueel gender-dominerende dynamiek achter de coulissen… Dan, laat maar. En dat slaat nergens op. Niks, laat maar. Het duurde drie jaar voor ik weer de energie herkende om nieuwe verhalen te delen.
Ik heb sekse gerelateerd grensoverschrijdend gedrag altijd als een complexe dynamiek geduid. Maar blijven we dan altijd ronddobberen in deze belachelijke dynamiek? Is dit nou eenmaal ons dierlijk instinct? Zijn we holbewoners die niet in staat zijn om – in dat wat ons bindt – een beetje respectvol te werk te gaan? Trappen we echt in de valkuil dat wie het spel meespeelt níks hoeft te kunnen, maar wel gewillig moet zijn? Proberen we alles in de wereld te monitoren, controleren en regisseren, behalve onze seksuele driften op momenten dat het het juiste is?
Perspectieven die samen één verhaal maken
Een paar jaar lang vond ik dit een ongelofelijk moeilijk vraagstuk. Ik heb er hulp bij gehad van de liefste mensen, gesproken over wat ik meegemaakt had en hoe ik er mee om kon gaan zonder anderen te beschadigen. Vrouwen èn mannen. Zwijgen en er omheen draaien was tot nog toe het enige dat ik beheerste.
Ik geloof dat we allemaal een nuance van dit wereldse verhaal beleven. We ervaren allemaal een minuscuul ander perspectief, waardoor we samen één geheel vormen. Een verhaal dat alle lijnen samenbrengt, en hopelijk bijdraagt aan weer een stukje kanteling. Een vriend vroeg me in 2018 of ik dacht dat hij zich ook schuldig had gemaakt aan metoo-gedrag. Ik antwoordde dat ik vermoedde dat het hem eerder aangedaan was, dan andersom. We vergeten te snel het aandeel van vrouwen hierin.
Alles is perspectief. Onze uitdaging in deze tijd is om te leren elkaars perspectieven te willen leren kennen en ze te horen. Dit mag alleen nooit als excuus gebruikt worden! Feit blijft dat wanneer mensen beperkt worden een bijdrage te leveren op de mooiste plek, alleen omdat ze niet willen meespelen met een misvormde lobby, er iets ècht heel erg mis gaat.
Mijn perspectief hierbinnen is dat deze dynamiek gecreëerd wordt door beide seksen. Iedereen die er bewust buiten blijft loopt de kans te worden afgedaan, gedenigreerd of weggezet. Terwijl we onze kennis en kunde horen bij te dragen vanuit kwaliteit, inhoud en menselijke verbinding. Omdat we mens zijn. Human Capital.
Ik neem dat niemand persoonlijk kwalijk. Ik wil alleen graag een andere toekomst.
