Abstract. Eind januari ben ik vijf dagen in London waar ik naar de BETT ga, een mondiale EdTech beurs waar de gangbare digitale middelen worden toegelicht en tentoongespreid, maar waar ook vanuit onderwijsinhoud sessies zijn, en de nieuwste internationale ontwikkelingen spelen. Daarnaast ga ik verder met de werking van ‘Digital Gardening’ wat onderwijskundig op portfolio-werken lijkt. In een korte serie blogs – waarbij mijn spelregel is dat ik ze in minder dan een uur schrijf – deel ik hier de ontdekkingen.
Arthur Conan Doyle
Zeg je Arthur Conan Doyle dan zullen er weinig mensen opkijken. Maar heb je het over Bakerstreet no. 221, doctor Watson of Sherlock Holmes, dan wordt er geknikt. Toch had onze Sherlock nooit bestaan als Arthur op een bewuste dag niet goed naar zijn moeder had geluisterd…
Arthur (geboren 22 mei, 1859) groeide op in Edinburgh waar hij opgeleid werd tot arts en botanicus. Hij was een begaafd schrijver die zijn verhalen verbond aan zijn wetenschappelijke kennis. Naast interesse in de forensische kant van het menselijk lichaam, en zijn liefde voor schrijven, had Arthur ervaring met bovenzintuiglijke waarnemingen. Pas later in zijn leven gaf hij hier meer ruimte aan. Eerst moest hij Sherlock nog het een en ander aan mysteries laten oplossen…
Mijn interesse in de mens Doyle, is vele malen groter dan mijn nieuwsgierigheid naar Sherlock Holmes. Sterker nog, ik keek het grootste deel van mijn leven niet eens naar de detective uit London om. Arthur Conan Doyle liet me in de praktijk zien hoe verschillende vaardigheden, kennis, interesses en nieuwsgierigheden elk hun eigen plek mogen hebben in een mensenleven. Er hoeft geen volgorde of keuze zijn – een mens kan prima zes levens in één doen. Wat de maatschappij daarvan maakt? That’s on them.
Het personage Sherlock Holmes ontstond wat dat betreft op spontane wijze. Bijna per ongeluk te noemen. Hij baseerde Sherlock op zijn leraar Joseph Bell, die het vak als arts benaderde als een forensische zaak. De twee ontmoetten elkaar in 1877 op de universiteit en hielden hun leven contact. Hoewel de eerste novelle van Doyle pas tien jaar later uit kwam, verschenen er in 1879 anoniem twee korte verhalen van hem in de krant. De eerste verschijning van A Study in Scarlet, een novel van Doyle waarin we Bell het toneel zien betreden als Sherlock Holmes kwam er (na verscheidene afwijzingen) in 1887. Dit was het begin van een lange (heel lange) Sherlock-episode.
Cottingley Photos
De Cottingley Fairies is het prachtige verhaal van twee meisjes, Elsie en Frances, die met de camera van Elsies vader plotseling thuiskwamen met foto’s van zichzelf èn elfjes. De foto’s deden de ronde, verschenen in de krant en verschillende experts zochten zich een ongeluk naar de techniek die gebruikt was. Hoe waren de elfjes in hemelsnaam op het fotopapier beland? De meningen liepen uiteen. Ook Arthur was gefascineerd door het verhaal. Hij schreef er een boekje over (‘The Coming of the Fairies‘ dat je nog steeds kunt bestellen), waarin zowel de foto’s als zijn briefwisselingen gebundeld zijn. Hoe het echt zit zullen we nooit weten. Op oudere leeftijd heeft één van de meisjes toegegeven dat het nep was. Maar zelf twijfel ik daarover. Onder druk kun je nou eenmaal gekke dingen zeggen. Vooral als de hele wereld meekijkt. Waar ik enkel mee wil zeggen dat ik meer in elfjes geloof, dan in de technische fotokwaliteiten van de kinderen…
Creëren is vol vertrouwen ‘loslatend leven’
De moraal van dit verhaal? Enerzijds dat ik vandaag eindelijk het Sherlock Holmes Museum op Bakerstreet in Londen bezocht, en daarna Arthur Conan Doyle’s huis (1888) op Upper Wimpole Street.
Anderzijds: We willen zo graag de dingen begrijpen. We willen vastpakken en nooit meer loslaten. Zodat het rust geeft. Zodat we het kunnen leren bevatten, en ons zo veilig voelen in de complexiteit van ons leven. Maar het leven hoort magie te zijn, net als de elfjes op een foto. Mysterieus en vaak onbegrijpbaar. Het is niet bedoeld om van te voren al in een tabellenschema uitgetekend te hebben wat je te wachten staat. De kunst is om onbevangen te kunnen kijken naar dat wat je meemaakt. Zonder grootste waarde-oordelen. Daar zit je winst.
Deze urgentie naar volledige voorspelbaarheid houdt ons – hoe tegenstrijdig dat ook mag klinken – vaak juíst weg van veiligheid.
Als we loslaten kunnen ervaringen ongewis lijken, maar er ontstaat dan ook een openheid. Naar al het nieuwe dat ons kansen biedt. Wil je een magisch en uniek leven creëren? Dan ben je er sneller als je loslaat. Verwar dit loslaten alsjeblieft niet met vrijblijvendheid naar de mensen om je heen. Loslaten is níet vrijblijvend zijn. Mensen moeten weten waar ze aan toe zijn – Dus ben je (net als ik) iemand die laverend door het leven gaat, dan vraagt dat een kristalheldere communicatie naar je omgeving.
Creëren is een momentum waarvan niemand weet hoe het zich daarna ontvouwt. En precies daarom moet je soms je vooringenomenheid loslaten, en vertrouwen op de veranderingen. Had Arthur Conan Doyle de geboorte van Sherlock gecreëerd, als hij alle gevolgen had gekend? In 1891 heeft hij Sherlock zeer bewust laten sterven in een boek (‘The Final Problem’ dat uitkwam in 1893). Het publiek werd echter zo boos, dat hij hem weer tot leven heeft geroepen. Hadden de meisjes Elsie en Fancis de Cottingley foto’s laten zien, als ze van te voren wisten welke impact het zou hebben op de rest van hun leven? We weten zo weinig, en we willen zo veel. Alles dat je creëert, kan het begin zijn van iets dat groter is dan jezelf. Laat het maar gebeuren.